نوشته: ساندرو بُكولا

ترجمه:  رویین پاكباز، احمدرضا تقاء، هلیا دارابی، فرخ فولادوند، فیروزه مهاجر، كامبیز موسوی اقدم

انتشارات فرهنگ معاصر

573 صفحه مصور سیاه و سفید

چاپ اول 1387

هنر مدرنیسم ،ترجمه فارسی كتاب  The Art of Modernism، مهم‌ترين اثر ساندرو بُكولا، محقق و هنرمند ايتاليايي‌الاصل است که سال گذشته به همت رويين پاكباز و پس از سه سال تلاش توسط انتشارات فرهنگ معاصر انتشار يافت.

بُكولا در این كتاب می‌کوشد دستاوردها و تحولات علمي، فرهنگي و هنري‌ مطروحه را در قالب تعريف و چهارچوبي كه دوره «مدرنيسم» را با آن مي‌شناسد، شرح دهد. كتاب رويدادهاي بزرگ اجتماعي-سياسي، نظريه‌هاي علمي بنيادي و صور هنري گوناگون و رنگارنگي را كه با تصوير ما از قرن بيستم گره خورده‌اند، در قالب بستري روان شرح مي‌دهد و پيوندها و تاثيرات آنها بر يكديگر و بر اين بستر كلي را بررسي مي‌كند. به ما نشان مي‌دهد كه رابطه بين اين پديده‌ها اتفاقي نيست و ريشه در گذشته فرهنگي مشتركي دارد كه بر آگاهي جمعي مردمان اين عصر تاثير نهاده است.

بُكولا در اين كتاب تنها به روایت تاريخي هنر مدرنيسم نپرداخته، بلكه اين تحول بزرگ را از منظر چند تز شخصي بررسي كرده است كه همزمان در روند كتاب پيش مي‌روند.

تز نخست بر دو انگيزه اصلي خلاقيت هنري، يا به طور كلي دو نيروي محركه دروني آدمي استوار است: دو نيروي دیونوسوسی و آپولوني. بُكولا اين دو تمايل را محصول دو قطب اصلي سازنده «خود» آدمي مي‌داند و اين ديدگاه را به فرآيند خلق اثر هنري تعميم مي‌دهد .تز دوم به كل تحول مدرنيسم مي‌پردازد و آن را همچون ديگر اعصار فرهنگي داراي يك منحني تكويني مي‌بيند كه از دوره «آركاييك» آغاز شده، دوره «پيشاكلاسيك» را طي مي‌كند و به دوره «كلاسيك» مي‌رسد. تز سوم تحولات هنري را در قالب چهار نگرش بنيادي رئاليستي، ساختاري، رومانتيك و سمبوليستي طبقه‌بندي مي‌‌كند و اين تقسيم‌بندي‌ها را در پايان هر فصل، در قالب نمودارهايي ترسيم مي‌كند.

همچنین در اين كتاب، براي نخستين بار، فصولي مجزا به هر يك از رويدادها و تحولات بنيادي عصر مدرنيسم كه بر مسير اين دوره از تاريخ بشر و نيز هنر تجسمي تاثيرگذار بوده‌اند، اختصاص يافته است. اين فصل‌ها كه با نوار خاكستري از بدنه كتاب جدا شده‌اند، جمع‌بندي مفيدي از تحولات علمي و رويدادهاي تاريخي به دست مي‌دهند، كه براي خوانندگان جوان بسيار راهگشا است.

تشريح و تبيين معيارها و الگوهاي اصلي و مشترك مدرنيسم هدف اصلي كتاب هنر مدرنيسم است كه خواندن آن مي‌تواند ديدگاهي نو براي خواننده به ارمغان آورد، و ترجمه شیوای آن زیر نظر رویین پاکباز آن را خواندنی‌تر می کند.

هلیا دارابی